Salihli'deki antik kentte Asur teknolojisi keşfedildi

Manisa'nın Salihli ilçesinde yer alan Sardes Antik Kenti'ndeki devasa sur duvarlarında, Mezopotamya'nın eski gücü Asur İmparatorluğu'na ait mimari izler tespit edildi. Kazı Başkanı Prof. Nicholas Cahill, duvarın yapımında kullanılan pişmiş tuğla tekniğinin Anadolu ve Yunanistan'da o dönemde bulunmadığını, bu durumun Asurlu ustaların Lidya Krallığı'na sığındığını kanıtladığını belirtti.

Sardes surlarında neden Asur izleri var?

Tarihte parayı ilk kez basıp kullanan Lidyalıların başkenti olan Sardes, bugün dünya tarihini değiştirecek bir gizemi barındırıyor. M. Ö. 600'lü yıllarda inşa edilen ve günümüzde genişliği 20 metre, yüksekliği ise 12 metre olan dev sur duvarının yapımında kullanılan "pişmiş tuğla" teknolojisi dikkat çekiyor. Arkeologlar, İskitler, Medler ve Babillerin saldırılarıyla yıkılan Asur İmparatorluğu'nun mühendislerinin, hayatta kalarak Lidya Krallığı'na sığındığını ve bu ileri inşaat tekniklerini buraya taşıdığını düşünüyor.

Sardes Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Nicholas Cahill, yapının büyüklüğüne dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı: "Burası Lidya'nın sur duvarlarının bir parçası. M. Ö. 7.-6. Yüzyılda Lidya Kralı Kroisos ve onun babası Alyattes tarafından yapıldı. O kadar büyük bir duvar ki biz de ilk bulduğumuz zamanlarda ne olduğunu anlamadık. Çünkü genişliği 20 metre, yüksekliği 12 metreye bugüne kadar korunmuş. Orijinal yüksekliğini biz de bilmiyoruz, 15 metreden fazla olabilir. Öyle ki Akdeniz Bölgesi, Anadolu Bölgesinde hiç başka örneği yok. Komşu şehirlerimizdeki Gordion gibi antik kentlerde de böylesi bir duvarın örneği yok. Onların sur duvarları belki 3 metreden 8 metreye kadar. Ancak 20 metre duvar genişliğinin başka bir örneği yok."

Asur teknolojisi Anadolu'da tek başına

Duvardaki pişmiş tuğla kullanımı, bölgedeki diğer antik kentlerden ayrışan en büyük özellik olarak öne çıkıyor. Prof. Cahill, M. Ö. 600'lü yıllarda Anadolu ve Yunanistan'da bu teknolojinin kullanılmadığını, sadece Asurya ve Mezopotamya'ya özgü olduğunu vurguladı. Bu duvarın yapım sürecinin, Asur İmparatorluğu'nun çöküş dönemine denk gelmesi, mülteci ustaların buraya gelişiyle doğrudan ilişkilendiriliyor.

Cahill, konuya dair şunları ekledi: "Sadece Asurlular bu kadar sur duvarları yapmışlar. Dünyada en büyük şehir Ninova, Nemrut gibi şehirler var. Oralarda böylesi yapıların olduğu düşünülüyor. Lidyalılar, Asurlular gibi dünya imparatorluğu olmak istemişler. Bu duvar M. Ö. 600'lü yıllarda başlanmış. O zamanlar da Asur İmparatorluğu İskit ve Babiller tarafından yeni yıkılmış. Orada yaşayan Asurlular nereye kaçtı diye düşündüğümüzde Lidya'ya gelerek böylesi bir duvarın yapımını öğretmiş olabileceğini düşünüyoruz."

Dev surları korumak için yenilikçi yöntem

M. Ö. 547 yılında Persler tarafından yıkılan Lidyalıların mirası, bugün doğa şartlarına karşı korunmaya çalışılıyor. Açıkta kalan kerpiç ve tuğlaların yağmur gibi hava şartlarından dolayı yok olmasını engellemek amacıyla eşine az rastlanır bir koruma projesi yürütülüyor. Proje kapsamında duvarın milimetrik haritası çıkarıldı ve laboratuvar ortamında orijinaline sadık, birebir kopyalanmış yeni kerpiçler üretildi.

Koruma süreciyle ilgili teknik detayları paylaşan Prof. Cahill, "Biz nasıl koruyacağız? Eğer açık bırakırsak yavaş yavaş yok olacak. Burası 1980 yılında çıkarıldı. O dönemden bu yana kadar yeni bir yöntem bulduk. Aynı tekniklerle aynı renklerde birebir yeni kerpiçler ürettik. Bu ürettiğimiz kerpiçleri kullanarak duvarın üzerine bu yeni kerpiçlerle kaplama yapıyoruz. Birebir kopya üzerinde çalışıyoruz. Tam olmayacak tabii ama en yakın kopyasını üretmeye çalışıyoruz. Yeni kerpiç ile eski duvar arasında ince bir kaplama kullanıyoruz. Eğer ileride orijinal duvarı görmek istersen bu kaplamayı çıkararak orijinal duvarı da korunmuş bir şekilde görebileceğiz" dedi.

Bu proje sayesinde, 2500 yıllık Asur-Lidya mirası yeni bir katmanın ardında güvence altına alınırken, Sardes'i ziyaret eden turistler de yapının orijinal ihtişamını yerinde inceleme imkanı bulacak.