Bebeklerden yaşlılara her yaşa uygun yeni formül bulundu
Biruni Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen bilimsel çalışmada, klasik beden kütle endeksinin (BKE) yetersiz kaldığı yaş ve vücut ölçüsü kısıtlamalarını ortadan kaldıran "Tutarlı Beden Kütle Endeksi" (TBKE) geliştirildi. Çalışmanın yürütücüsü Prof. Dr. Serdar Beji, yeni formülün yenidoğan bebeklerden ileri yaştaki bireylere kadar çok geniş bir aralıkta uygulanabileceğini duyurdu.
Yeni endeks TBKE nasıl çalışıyor?
İngilizce "Consistent Body Mass Index" (CBMI) olarak adlandırılan ve Türkçesi "Tutarlı Beden Kütle Endeksi" olan bu yeni yöntem, bilimsel dergi Scientific Reports'ta yayımlanmak üzere kabul edildi. Projede Prof. Dr. Serdar Beji'nin yanı sıra Biruni Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nezihe Kızılkaya Beji ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Ümmü Mutlu yer aldı. Araştırmacılar, insan vücudunu dairesel bir silindir olarak modelleyerek kütle, boy, hacim, yoğunluk ve bel çevresi arasındaki matematiksel bağıntıları kullanarak formülü tamamladı.
Prof. Dr. Serdar Beji, klasik BKE'nin matematiksel olarak boyutlu (kg/m2) bir değer olmasının ölçeklenebilirliği engellediğini belirtti. Beji, "Mühendislik altyapısına sahip herkes, boyutlu bir ölçütün farklı vücut ölçülerine ve yaşlara sahip kişilere uygulandığında tutarlı sonuçlar vermeyeceğini anlayabilir. Yaklaşık bir buçuk yıl önce klasik BKE ile bilimsel anlamda ilgilenmeye başladım ve problemleri sağlam bir matematiksel bakış açısıyla ele almaya karar verdim" dedi.
Araştırma kapsamında 400 kişi incelendi
Çalışmanın geçerliliğini test etmek amacıyla Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde kapsamlı bir ölçüm süreci yürütüldü. Yaşları 1 gün ile 75 yıl arasında değişen toplam 400 katılımcı araştırmaya dahil edildi. Katılımcılar; yetişkin kadınlar, yetişkin erkekler, kız çocukları ve erkek çocukları olmak üzere dört gruba ayrıldı ve her grupta 100 kişinin boy, kilo ve bel çevresi ölçüldü.
TBKE sağlık durumunda neyi gösterir?
Yeni geliştirilen TBKE değeri, vücut kütlesinin boyun küpüne bölünüp karekökünün alınmasıyla hesaplanıyor. Bu yöntemin hayati risk taşıyan sağlık sorunlarının önemli bir göstergesi olan bel çevresi-boy oranıyla tamamen uyumlu olduğu vurgulandı. Prof. Dr. Serdar Beji, formülün belirlenen bir hedef TBKE düzeyi için kişinin sahip olması gereken ideal vücut ağırlığını hesaplamada da kullanılabileceğini ifade etti.
Manisa ve çevre illerdeki sağlık kuruluşlarında da uygulanabilirliği olan bu tür bilimsel gelişmeler, obezite ile mücadelede daha doğru veriler elde edilmesini sağlayabilir. Ancak Prof. Dr. Beji, yöntemin bir tanı aracı değil, yardımcı bir gösterge olduğunu hatırlatarak, "TBKE yalnızca yararlı bir göstergedir; bundan daha fazlası değildir" açıklamasında bulundu.
Yazar
Manisa siyaseti ve yerel yönetimlerin deneyimli kalemi. 15 yılı aşkın muhabirlik geçmişiyle belediye haberlerini ve şehir politikalarını yakından takip ediyor. Şehzadeler doğumlu, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Kamu Yönetimi mezunu.
Sıkça Sorulan Sorular
Tutarlı Beden Kütle Endeksi (TBKE) hangi yaş grubuna uygulanabilir?+
Geliştirilen yeni formül, yenidoğan bebeklerden başlayarak ileri yaştaki bireylere kadar her yaş grubundaki kişilere uygulanabilecek şekilde tasarlanmıştır. Klasik endeksin aksı olan çocuk ve bebeklerdeki hatalı ölçüm riskini ortadan kaldırmaktadır.
Yeni formülün hesaplanması nasıl yapılıyor?+
TBKE değeri, vücut kütlesinin boyun küpüne bölünmesi ve elde edilen sonucun karekökünün alınması yöntemiyle hesaplanmaktadır. Bu matematiksel süreç, bel çevresinin boya oranıyla doğrudan uyumlu bir sonuç vermektedir.
TBKE tek başına kesin bir hastalık tanısı koyabilir mi?+
Hayır, TBKE kesin bir tıbbi tanı aracı değildir. Prof. Dr. Serdar Beji'nin belirttiği üzere, bu endeks vücut durumunun değerlendirilmesinde kullanılan güvenilir ve yararlı bir göstergedir; ancak mutlak sağlık durumunu yansıtan tek unsur olarak görülmemelidir.